Rabu, 16 April 2014

'Selesai kes babit orang Islam, bukan Islam di mahkamah sivil'

Seorang pakar undang-undang mencadangkan supaya kes-kes pertikaian antara orang Islam dan bukan Islam diadili di Mahkamah Sivil bagi memudahkan kes mereka didengar di satu tempat yang sama.

Timbalan Dekan Kuliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim, Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) Prof Dr Najibah Mohd Zin berkata langkah itu boleh menjadi penyelesaian kepada permasalahan orang bukan Islam, yang pada masa ini tidak dapat menuntut keadilan di Mahkamah Syariah bila pasangan mereka memeluk agama Islam.

Pada masa sama, ia juga dapat mengelakkan dua sistem keadilan mengeluarkan perintah berbeza bila satu kes yang sama diadili di Mahkamah Syariah dan di Mahkamah Sivil.

"Bagi saya kes-kes ini tidak salah untuk dibawa ke Mahkamah Sivil kerana di situ ada ada orang Islam dan bukan Islam (peguam dan hakim) yang boleh mendengar kes berkenaan," katanya kepada Bernama.

Beliau diminta mengulas isu pemberian hak penjagaan anak oleh Mahkamah Syariah dan Mahkamah Sivil masing-masing kepada bapa dan ibu, yang berpisah disebabkan perbezaan agama.

Najibah, yang pakar dalam pengkhususan Undang-undang Keluarga, juga bersetuju dengan cadangan untuk mengharmonisasikan undang-undang sivil dan syariah sebagaimana yang pernah disuarakan bekas Ketua Hakim Negara Tun Abdul Hamid Mohamad hampir 20 tahun lepas, bagi menyelesaikan konflik antara kedua-dua mahkamah itu.

"Satu forum (mahkamah) atau tribunal juga boleh diwujudkan untuk berkongsi masalah yang sama, namun ia harus berdasarkan prinsip yang betul agar ia dapat mendamaikan kedua-dua pihak," kata Najibah.

Cadangan itu katanya agar sukar direalisasikan namun ia menawarkan penyelesaian lebih baik dan adil kepada semua pihak dan bukannya bertujuan untuk bersaing antara Islam dan bukan Islam.

"Isu agama memang sensitif, semua hati nak dijaga, tetapi jika semua lebih berlapang dada, dakwah itu lebih meluas dan orang bukan Islam juga dapat melihat bahawa Islam sebenarnya turut meraikan hak bukan Islam," tambah Najibah.

Beliau turut menasihati ibu bapa yang berlainan agama supaya sentiasa meletakkan kepentingan kebajikan anak-anak mereka mengatasi perkara lain dalam pertikaian kes di mahkamah bagi memastikan anak-anak mereka dapat membesar dalam suasana bebas konflik.

Katanya prinsip anak akan diutamakan secara asasnya dalam undang-undang, bukannya isu agama, sama ada di Mahkamah Sivil mahupun di Mahkamah Syariah.

"Walaupun wujud pandangan berbeza oleh sesetengah ulama kerana berkait rapat dengan penjagaan, maka mahkamah perlu melihat kepada fakta kes sebelum membuat keputusan secara keseluruhan bagi menentukan siapa yang layak diberi hak penjagaan," katanya.

- Bernama

Kadar cerai di S'gor tinggi setiap tahun - Exco

Kadar perceraian dalam kalangan pasangan Islam di Selangor berada pada tahap tinggi setiap tahun sejak 2008, demikian diberitahu pada persidangan Dewan Undangan Negeri (DUN) Selangor di Shah Alam hari ini.

Exco Pendidikan, Pendidikan Tinggi dan Pembangunan Modal Insan, Dr Halimah Ali berkata terdapat 4,069 kes pada 2008, meningkat kepada 4,614 (2009), 5,352 kes (2010), 6,035 kes (2011), 6,098 kes (2012) dan pada 2013 merekodkan 6,028 kes.

Beliau berkata bagi pecahan kadar perceraian mengikut daerah, Gombak merekodkan jumlah tertinggi dengan 1,160 kes diikuti Klang (1,048 kes), Petaling (997 kes) dan Shah Alam (807 kes).

"Kadar perceraian yang tinggi ini memerlukan Jabatan Agama Islam Selangor (JAIS) mengkaji semula punca sebenar berlakunya perceraian. Bagaimanapun berdasarkan maklumat, antara punca (kadar perceraian tinggi) ialah ada pasangan berkahwin di luar Selangor tetapi bercerai di negeri ini," katanya.

Halimah berkata demikian ketika menjawab soalan lisan Yaakob Sapari (PKR-Kota Anggerik) yang ingin tahu jumlah perceraian mengikut tahun sejak 2008, pecahan kadar perceraian mengikut daerah serta langkah kerajaan negeri mengurangkan kadar perceraian di negeri itu.

Halimah turut menyenaraikan usaha untuk menangani kadar perceraian yang tinggi, termasuklah menilai semula modul kursus perkahwinan, memberi kaunseling kepada pasangan bermasalah serta membentuk jawatankuasa pendamaian.

- Bernama

Selasa, 15 April 2014

Pendekatan rujuk berbeza

An-Nur: Bersama Zaharuddin Abd Rahman
Sumber :
Tarikh : xx/xx/2008

APABILA membicarakan soal rujuk, khabarnya Malaysia (mungkin ijtihad Malaysia) mengambil pendekatan yang sedikit berbeza apabila mereka mengambil fatwa yang berbeza dengan ijmak yang disebutkan oleh Imam Ibn Qudamah iaitu rujuk adalah dengan cara seorang lelaki melafazkannya.

Ini berdasarkan Seksyen 51 (8) Akta Undang-Undang Keluarga Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1984, terdapat beberapa perkara yang perlu dipenuhi oleh pasangan yang ingin merujuk.

Pertamanya: Suami hendaklah melafazkan niat untuk merujuk bekas isterinya.

Kedua: Bekas isteri perlu memberikan persetujuannya ke atas rujuk itu.

Selepas itu, suami dikehendaki menghantar permohonan ke mahkamah syariah untuk mendaftarkan rujuk.

Kemudian, mahkamah akan mengeluarkan perintah supaya pasangan yang bercerai tadi hidup semula sebagai suami isteri. Selepas proses rujuk itu lengkap, barulah suami boleh kembali kepada bekas isterinya.

Namun selepas disemak, sebenarnya Mahkamah Syariah mengiktiraf rujuk tanpa reda isteri, cuma sekiranya isteri enggan balik dengan suami (walaupun selepas ada lafaz rujuk dari suami, mahkamah tidak boleh memaksa isteri untuk tinggal sekali bersama suami semula (atas permohonan suami di mahkamah).

Sebagai jalan penyelesaian, Mahkamah Syariah akan melantik jawatankuasa pendamai (wakil kedua pihak dilantik untuk mencari penyelesaian).

Justeru, Mahkamah Syariah akan campur tangan jika ada keadaan yang berkaitan dengan keengganan untuk hidup bersama semula selepas berlaku rujuk dengan izin isteri atau tidak.

Namun begitu, keengganan isteri mestilah dibuat atas sebab yang munasabah dan diiktiraf syariah.

Oleh kerana itu, pihak berkuasa di Malaysia membuat keputusan dan ijtihad apabila meletakkan keperluan reda isteri bagi mengelakkan masalah makin rumit. Ia mungkin mengambil anjuran mazhab Syafie yang menggalakkan saja tetapi tidak mewajibkan: -

“Pandangan mazhab baru Syafie, tidak disyaratkan wujud saksi untuk sahnya rujuk, kemudian, (rujuk) juga tidak memerlukan kepada (persetujuan) wali dan juga persetujuan wanita (isteri), cuma ia digalakkan saja.” ( Nihayatul Muhtaj, 1/59).

Bolehkah rujuk tanpa lafaz?

Tidak terdapat khilaf bahawa rujuk yang dibuat secara berlafaz yang terang oleh suami di depan saksi adalah sah. Demikian juga secara bertulis.

Namun ada yang bertanya kepada saya sama ada ada cara lain. Bagaimana jika berlakunya persetubuhan dalam masa idah sebelum lafaz?

Ulama mazhab berbeza fatwa dalam hal ini seperti berikut:-

Hanafi: Sah rujuk sama ada dengan persetubuhan atau permulaan persetubuhan seperti sentuhan bersyahwat, ciuman, melihat kemaluan isteri dan lain-lain. Pandangan ini turut disebut oleh ramai ulama tabien seperti Sa’ad Ibn Musayyab, Hasan Al-Basri, Ibn Sirin, Ato’ Abi Rabah, Al-Awzai’e, Sufyan At-Thawry, As-Sya’biy dan lain-lain.

Maliki: Sah rujuk dengan persetubuhan dengan syarat si suami ada niat rujuk semasa persetubuhan itu berlaku. Namun ciuman, sentuhan dan lain-lain dengan syahwat saja tidak cukup untuk dianggap rujuk.

Syafie: Mazhab Syafie menolak rujuk melalui perlakuan tanpa lafaz secara total, sama ada persetubuhan, mahupun permulaannya sebagaimana pandangan Hanafi tadi.

Mazhab Syafie berfatwa sebarang persetubuhan pada waktu idah tanpa lafaz rujuk yang jelas terlebih dulu adalah haram.

Imam As-Syafie berkata: Ertinya, “Rujuk mestilah dengan percakapan (lafaz) dan bukannya dengan jimak dan lainnya, kerana tiada rujuk tanpa lafaz, maka tidak sah rujuk bagi seorang lelaki kepada wanita sehinggalah dia melafazkannya, sebagaimana tiada nikah dan talak yang dibuat tanpa lafaz, maka jika si lelaki melafazkannya (rujuk) semasa idah barulah sah rujuknya.” (Al-Umm)

Hanbali: Sah rujuk dengan persetubuhan namun tidak sah rujuk hanya dengan permulaan persetubuhan. Sama ada ia dilakukan dengan niat rujuk atau tidak.

Kesimpulan: Apapun pendapat pelbagai mazhab, sebagaimana yang telah saya dedahkan di atas, Malaysia mengambil mazhab Syafie yang mensyaratkan suami MESTI melafazkan rujuk terlebih dulu secara rasmi. Ia wajar dituruti.

Aurat isteri depan suami semasa idah

Benar, wajib secara sepakat seluruh ulama si isteri untuk tidak keluar dari rumah suami semasa idah dalam perceraian raj’ie (normal boleh rujuk) kali pertama dan kedua.

Si suami juga haram untuk menghalau isteri keluar dalam tempoh itu, malah suami masih wajib berikan belanja zahir kepada isteri di waktu idah. (Tafsir Al-Jassas, 5/348 : Al-Jami Li Ahkam Al-Quran, Al-Qurtubi, 18/154)

Namun, timbul persoalan jika isteri duduk di rumah suaminya, bagaimana dengan hal auratnya? Jawapannya mudah, menurut mazhab Syafie, isteri wajib menutup auratnya di dalam rumah itu.

Namun menurut mazhab Hanafi, Maliki dan Hanbali; tiada aurat yang perlu ditutup di depan suaminya sepanjang tempoh idah, kerana mereka masih dikira isteri dan akan automatik rujuk dengan persetubuhan.

Rujuk dalam kes tebus talak

Ada pun tebus talak ataupun khuluk, perceraian yang dilakukan atas dasar ini tidak mempunyai peruntukan rujuk, sama ada ia dianggap sebagai fasakh atau talak (berdasarkan perbezaan ijtihad ulama).

Namun, majoriti ulama silam dan kontemporari menyebutkan tiada rujuk bagi kes tebus talak. Malah, Imam As-Syawkani menyebut terdapat ijmak (persepakatan penuh) seluruh ulama bahawa tidak rujuk bagi kes tebus talak.

Ini adalah kerana talak itu jatuh dalam kategori talak Bain dan bukan talak Raj’ie (yang boleh dirujuk). (Nailul Awtar ; Mawsu'ah Al-Kuwaitiyah)

Cuma bezanya kali ini, wanita ada hak untuk terima jika si bekas suami tadi ingin rujuk juga dalam kes tebus talak. Ertinya, peruntukan asalnya suami tidak boleh rujuk seperti kes talak biasa, namun dalam kes tebus talak, lelaki hilang haknya untuk rujuk tanpa reda isteri. (Kasyyaf Al-Qina', Al-Bahuti)

Perlukah rujuk kepada saksi?

Ulama berbeza pendapat dalam hal ini, Imam Syafie dalam satu fatwanya menyatakan penyaksian dalam bab rujuk adalah wajib. Berdasarkan dalil firman Allah SWT bermaksud: “Apabila mereka telah mendekati akhir idahnya, maka rujuklah mereka dengan baik atau lepaskanlah mereka dengan baik”. (At-Talaq: 2)

Namun, pendapat Abu Bakar ra, Imam Malik dan Abu Hanifah, saksi tidak wajib kerana ia langsung tidak memerlukan persetujuan dari pihak lain. Justeru, saksi hanyalah digalakkan saja namun ia tidaklah wajib.